კატეგორია: Uncategorized @ka

Ალბათ ყველას გაინტერესებთ თუ როგორ შეილება სიდრის ან სხვა დადუღებული სასმელებისთვის აქციზის მოთხოვნა. Ამისათვის პირველ რიგში უნდა დარეგისტრირდეთ შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდზე, საიდანაც უკვე მიყვებით ამ ინსტრუქციას.

აქციზის შესაკვეთად პირველ რიგში უნდა შეხვიდეთ შემოსავლების სამსახურის პორტალზე და პირად კაბინეტში მოითხოვოთ შემდეგი: აქციზის შერჩეული პირის (SICPA) ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში ცვლილების/დამატების შესახებ.

Ასევე აუცილებლად ნახეთ ფინანსთა მინისტრის ბრძანების N275 მუხლის დანართი (გაიგე მეტი).

Მონაცემების შესავსებად გაითვალისწინეთ (ჯგუფის კოდი: 2206):

Სიდრის და სხვა ხილის ღვინოების კოდი ალკოჰოლის შემადგენლობის მიხედვით: 

• 2206 00 100 02 – სპირტის ფაქტიური კონცენტრაციით 1.2 მოც.%-ზე მეტი მაგრამ არაუმეტეს 5 მოც.%-სა.
• 2206 00 100 03 – სპირტის ფაქტიური კონცენტრაციით 5 მოც.%-ზე მეტი მაგრამ არაუმეტეს 18 მოც.%-სა.

Სიდრის და ხილის ღვინოების აქციზის გადასახადი შემდეგია (გაიგე მეტი):

აქციზის მოსათხოვად თქვენ დაგჭირდებათ SICPA-ს პორტალზე რეგისტრაცია, საიდანაც შეძლებთ მარკების მოთხოვნას, შესაბამისად გიზიარებთ მათ მიერ გამზადებულ ინსტრუქციას (ბმული)

ვიდეო ინსტრუქცია ითვალისწინებს შემდეგ ეტაპებს:

1. Სისტემაში შესვლა
2. SKU რეგისტრაცია
3. Მარკების შეკვეთა
4. Მარკების მიღება
5. Მარკების აქტივაცია

Გაითვალისწინეთ: აქციზური მარკების მოთხოვნის შემთხვევაში, კანონით თქვენ მოგიწევთ დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირება. არ აქვს მნიშვნელობა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება გაქვთ თუ ინდივიდუალურ მეწარმედ ხართ დარეგისტრირებული. დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდიდან არის შესაძლებელი: დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია/რეგისტრაციის გაუქმება

Ასევე იხილეთ ეტიკეტზე გასათვალისწინებელი მონაცემები: ბმული

სიდრის და სხვა დადუღებული სასმელების კატეგორია რეგულირდება სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ, შესაბამისათ თუ გსურთ თქვენი სასმლის ეტიკეტის გაკეთება უნდა გაითვალისწინოთ მათი მოთხოვნები, რომელიც ძირითადად საერთოა ყველა სურსათის კატეგორიისთვის.

საქართველოში სარეალიზაციოდ განთავსებული სურსათის ეტიკეტის სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ბიზნესოპერატორს. პროდუქტის ეტიკეტის შედგენისას გასათვალისწინებელია შემდეგი მოთხოვნები:

• ეტიკეტი უნდა იყოს ქართულ ენაზე. ინფორმაცია უნდა იყოს სრული, გასაგები, შესამჩნევი და ადვილად წასაკითხი
• დასახელება და შედგენილობა უნდა იყოს ხედვის ერთ არეალში
• ეტიკეტი შეფუთულ პროდუქტზე ისე უნდა იყოს მიმაგრებული, რომ ადვილად არ სცილდებოდეს
• დასაშვებია ეტიკეტზე წერილობითი, ბეჭდური ან გრაფიკული გამოსახულების განთავსება

სურსათის ეტიკეტი უნდა მოიცავდეს შემდეგ სავალდებულო ინფორმაციას:

• პროდუქტის დასახელება, რომელიც უნდა მიანიშნებდეს სურსათის ნამდვილ ბუნებაზე;
• ინგრედიენტების ჩამონათვალი უნდა დაიწეროს მასის კლების მიხედვით, „შემადგენლობა“ სათაურის შემდეგ  (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სურსათი მხოლოდ ერთ ინგრედიენტს შეიცავს); 
• შედგენილი ინგრედიენტების შემთხვევაში, მათი ჩამონათვალი ფრჩხილებში შემადგენლობის მითითებით, მასის კლების მიხედვით;
• იმ შემთხვევაში, თუ ინგრედიენტის შემცველობა სურსათს სპეციფიკურ თვისებებს ანიჭებს, უნდა მიეთითოს მისი საწყისი რაოდენობა;
• იმ შემთხვევაში, თუ ერთი ან რამდენიმე ინგრედიენტის შემცველობა 5%-ზე ნაკლებია და სურსათს სპეციფიკურ თვისებებს ანიჭებს, აუცილებელია ეტიკეტზე მისი/მათი პროცენტული შემცველობის მითითება. იმ შემთხვევაში, თუ ინგრედიენტის შემცველობა 5%-ზე ნაკლებია და იგი სურსათს სპეციფიკურ თვისებებს არ ანიჭებს, მისი მითითება სავალდებულო არ არის;
• წყლის დამატების შემთხვევაში, აუცილებელია მისი რაოდენობის მითითება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წყალი შედგენილი ინგრედიენტის კომპონენტია და ეს ინგრედიენტი „შემადგენლობაში“ საკუთარი დასახელებით არის წარმოდგენილი (მაგ., მარილწყალი). არ არის აუცილებელი წყლის ან სხვა აქროლვადი ინგრედიენტების მითითება, თუ მათი აორთქლება ტექნოლოგიურ პროცესში ხდება;
• კონცენტრირებული და დეჰიდრირებული სურსათის შემთხვევაში, როდესაც წყლის დამატებით ხდება თავდაპირველი კონცენტრაციის ან სინესტის მასური წილის აღდგენა, აუცილებლად უნდა მიეთითოს ინგრედიენტის ან ინგრედიენტების შემადგენლობა აღდგენილ სურსათში;
• სავალდებულოა შემადგენლობაში ისეთი პროდუქტების მითითება, რომლებიც ჰიპერმგრძნობელობას (ალერგიულ რეაქციას) იწვევს ზოგიერთ ადამიანში. ასეთ პროდუქტებს განეკუთვნება წებოგვარას (გლუტენის) შემცველი მარცვლეული (ხორბალი, ჭვავი, ქერი, შვრია ან მათი ჰიბრიდები), კიბოსნაირები, კვერცხი, თევზი, არაქისი, სოიოს მარცვალი, რძე (მ.შ. ლაქტოზა), თხილი, კაკალი,ნუში, წაბლი, ფსტის კაკალი, შირბახტი, ქოლგისებრთა ოჯახის წარმომადგენლები და მათგან მიღებული პროდუქტები, გოგირდოვანი გაზი და სულფიტები, რომელთა კონცენტრაცია აღემატება 10 მგ/კგ, 10 მგ/ლ;
• გამოყენებულ საკვებდანამატებს „შემადგენლობაში“;
• ტექნოლოგიური დანიშნულებით საკვებდანამატის გამოყენების შემთხვევაში, აუცილებელია გამოყენების მიზანის მითითება;
• არომატიზატორის გამოყენების შემთხვევაში, მისი ტიპის მითითება: „ბუნებრივი“, „ხელოვნური“, „ბუნებრივის იდენტური“;
• ნეტო წონა (კგ, გ; ლ, მლ);
• თუ პროდუქტი წარმოდგენილია 2 ან მეტი შეფუთული ერთეულით, რომლებიც არ არის განკუთვნილი ცალ-ცალკე რეალიზაციისთვის, უნდა მიეთითოს ერთეულის მასა სურსათის მთლიან მასასთან ერთად;
• იმ შემთხვევაში, თუ პროდუქტი მოთავსებულია თხევად მოცულობაში (მაგ., მარილწყალში), საერთო მასასთან ერთად აუცილებელია ძირითადი სურსათის მასის მითითება მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით;
• წარმოშობის ქვეყანა;
• მწარმოებლის, დამფასოებლის, დისტრიბუტორის, იმპორტიორის ან ექსპორტიორის დასახელება, მისამართი;
• პარტიის მითითება;
• დამზადების თარიღი – რიცხვი, თვე და წელი;
• შენახვის ვადა; სურსათისთვის, რომლის შენახვის ვადა არ აღემატება 3 თვეს, მითითებული უნდა იყოს დღე და თვე და აღნიშვნა სიტყვებით „ვარგისია … მდე“;
• შენახვის პირობები (საჭიროების შემთხვევაში);
• გამოყენების წესი (საჭიროების შემთხვევაში);
• წარწერა „გენეტიკურად მოდიფიცირებული ორგანიზმი“, (გმო) თუ გენეტიკურად მოდიფიცირებული კომპონენტები სურსათის საერთო მასის 0,9%-ზე მეტია. თუ ერთ-ერთი ინგრედიენტი ამგვარია, მაშინ შესაბამისი მითითება უნდა იყოს შედგენილობაში; 
• ცილების, ცხიმების და ნახშირწყლების რაოდენობრივი შემცველობა და ენერგეტიკული ღირებულება.

სურსათის ეტიკეტზე დაუშვებელია ტერმინების „ბიოლოგიური“, „ეკოლოგიური“, „ეკო“, „ბიო“, „ორგანული“ და მათი ნებისმიერი კომბინაციის მითითება, თუ პროდუქტის წარმოება/დამზადება ბიოწარმოების წესით არ განხორციელდა.

სიდრის კვლევისა და ინოვაციების სტრატეგია

შესავალი

სიდრი საქართველოს ეკონომიკის ზრდის ახალი შესაძლებლობაა, თუმცა ამ ეტაპზე მისი ხელშეწყობა საწყის ეტაპზეა, მაგალითად 2020 წლის “აწარმოე საქართველოს” 30,000 ლარიანი საგრანტო პროგრამა, სადაც სიდრი ერთ-ერთ მისაღებ კატეგორიად იყო წარმოდგენილი.

რომ ავხსნათ, სიდრი არის ფერმენტირებული ალკოჰოლური სასმელი, რომელიც მზადდება ვაშლის ან მსხლის წვენისგან და ალკოჰოლის შემცველობით ლუდის მსგავსია.

თუმცა, მნიშვნელოვანია იმის უზრუნველყოფა, რომ სიდრის ინდუსტრიის განვითარება იყოს მდგრადი. სიდრის წარმოება არ უნდა მოხდეს გარემოს დაზიანების ფასად. მნიშვნელოვანია, რომ მდგრადი პრაქტიკა იყოს ინტეგრირებული ინდუსტრიაში, რათა შემცირდეს გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედება და ხელი შეუწყოს სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებას.

საქართველოში სიდრის ინდუსტრია ძალიან ახალგაზრდაა, მაგრამ ბოლო 3-4 წლის დაკვირვებით, ინტერესი სწრაფად იზრდება. ამ ეტაპზე, ადგილობრივი წარმოება ძირითადად სახლის პირობებში ან მცირე მარნებსა და ლუდ სახარშებში ხდება. რაც შეეხება იმპორტირებულს, ბაზარზე უკვე გამოჩნდა რამოდენიმე სიდრის ბრენდი, ჯორჯიტას მარკეტებში, სმარტის სუპერმარკეტებსა და ნიკორას მაღაზიებში.

Ასოციაციის აზრით, ინდუსტრიის ზრდას ხელს შეუწყობს საგადასახადო პოლიტიკის შემსუბუქება, რაც სხვა მსგავს სასმელებთან შედარებით საკმაოდ მაღალია. ყურძნის ღვინოზე აქციზი 0 ლარია, ლუდზე 0.60 თეთრი ხოლო სიდრის შემთხვევაში ალკოჰოლი 5% ან მეტი – 5.00 ლარი / 5% ნაკლები – 0.60 თეთრი.

სიდრის ინდუსტრიის განვითარებისთვის, როგორც საქართველოს ეკონომიკური ბაზრის ახალი შესაძლებლობისთვის, საჭიროა მუდმივი კვლევა, ერთიანი ხედვა და სტრატეგია, რომელიც უზრუნველყოფს განათლებას, ტექნოლოგიებს და სხვა ხელშეწყობის პროგრამებს.

ღვინის სექტორის ხელშეწყობამ, მკაფიოდ აჩვენა, რომ საერთო ხედვას და სწორ სტრატეგიას შეუძლია დააჩქაროს ინდუსტრიის სწრაფი განვითარება. Მაგალითად, ბოლო წლების განმავლობაში საკმაოდ ბევრი ახალი ღვინის ბრენდი თუ ბარი შეიქმნა, ისეთები როგორიცაა: ღvino underground, 8000 მოსავალი, საამური და სხვა.

აქედან გამომდინარე, შეიქმნა „სხვა დადუღებული სასმელების“ კატეგორიის პირველი ასოციაცია “ქართული სიდრი“, რომლის მიზანია, სწორი განვითარების სტრატეგიის შემუშავება და შემდეგ მისი განხორციელება, სადაც აუცილებელია გაერთიანდეს: კერძო სექტორი, ყველა ზომის და ტიპის სიდრის, ლუდის და ღვინის საწარმოები/მარნები, ვაშლის ფერმერები, დისტრიბუტორები, არასამთავრობო და სამთავრობო სექტორი, სხვა. ასოციაციამ პრიორიტეტი უნდა მიანიჭოს მდგრადობას და უზრუნველყოს, რომ მისი წევრები იცავენ მდგრად პრაქტიკებს.

როგორც ვთქვით, საქართველოში, სიდრის ინდუსტრია ახლა იკიდებს ფეხს და ძირითადად სახლის პირობებში მზადდება, თუმცა ბაზარზე არიან მცირე თუ საშუალო მწარმოებლები, მაგალითად: „გოცას მარანი“, „დუღილის მარანი“, „ქართული სიდრი“, “შარეულა“, „ბიჭიკოს სიდრი“, “სხვა ხილი”, „სიდრის კლუბი ბაზალეთი“, „სიდრი ნომერი 4“, „სადმელის მარანი“, „სალობიე ბიას სიდრი“, „UGMB“, “NaturAle“ და სხვა.

რაც შეეხება სიდრის გაყიდვებს, ბაზარზე მცირე მოთხოვნაა, რომელიც ბოლო ორი წლის განმავლობაში საგრძნობლად გაიზარდა. თუმცა, ადგილობრივი ბაზრის გარდა, სიდრის მოხმარება გლობალურად საგრძნობლად იზრდება, სადაც ელოდებიან ახალი ბრენდების გამოჩენას, როგორც ნატურალურ ასევე, კრაფტ სახეობებს.

ჩვენი ჩატარებული კვლევიდან გამომდინარე, საქართველოში თანაბარი მოთხოვნა არის, როგორც ტკბილ, ასევე მშრალ სიდრზე, თუმცა საერთაშორისო ბაზარზე, უფრო მასობრივად ტკბილ სიდრს ანიჭებენ უპირატესობას.

ამ ყველაფრიდან გამომდინარე, ჩვენი მიზანი უნდა იყოს, სიდრის, როგორც მთლიანი კატეგორიის ზრდაზე ზრუნვა, ვიდრე სიდრის სხვადასხვა სტილს შორის კონკურენცია.

საერთაშორისო ბრენდებიდან, ძირითადად ვინც მასობრივ წარმოებაზე მუშაობს, როგორც წესი, სიდრს ამზადებენ კონცენტრატებიდან. ხოლო სხვა მწარმოებლები, ძირითადად კრაფტის კატეგორია, ვაშლის წვენით.

რაც შეეხება ვაშლის ჯიშებს, სიდრი შეიძლება დამზადდეს ყველა ვაშლის ჯიშისგან, თუმცა, არომატების მრავალფეროვნებისთვის, სასურველია შერევა როგორც ტკბილი, ასევე მჟავე სახეობების. საქართველოში ამ ეტაპზე ხელმისაწვდომია ის ვაშლის ჯიშები რომელიც ზოგადად პრაქტიკაშია მიღებული მაგალითად, ფუჯი, გრენი სმიტი, გოლდენი და სხვა.

3 ივნისს, სიდრის მსოფლიო საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით, Taste Tbilisi-ის დახმარებით დედაენის ბაღში ერთ დღიანი ღონისძიება ჩატარდა. ღვინის ნატურალურ ბარ „საამურთან“ ერთად გაკეთდა პოპაპი და ადგილობრივი წარმოების ათამდე სიდრის დეგუსტაცია გაიმართა. უცხოელი ტურისტებისა თუ ადგილობრივი მომხმარებლების მხრიდან, სიდრზე მოთხოვნამ მოლოდინს გადააჭარბა.უმეტესი ნაწილი სასმელს პირველად აგემოვნებდა და ღონისძიების დასასრულს ყველა მესიდრემ შეძლო საკუთარი მარაგების ამოწურვა. ასევე ღონისძიებაზე დიდი დაინტერესება იყო სხვადასხვა ადგილობრივი ბარისა თუ რესტორნების მხრიდანაც.

ძირითადი გამოწვევები და შესაძლებლობები

Სურათის უკეთ დასანახად, გამოვყავით წარმატების შვიდი მნიშვნელოვანი ფაქტორი:

Საგადასახადო პოლიტიკა ბაზარზე წვდომა Ვაშლის ხელმისაწვდომობა განათლება სახელმწიფო ხელშეწყობა საერთაშორისო მხარდაჭერა კვლევა და ინოვაცია

1. საგადასახადო პოლიტიკა

დღეისათვის საგადასახადო სისტემა, როგორიც არის აქციზი, ფოკუსირებულია ლუდსა და ღვინოზე, ხოლო “სხვა დადუღებული სასმელების” კატეგორია, სადაც შედის სიდრი, პერი (მსხლის სიდრი), თაფლის და სხვა ხილის ღვინოები სათანადოდ არ არის გაწერილი და მეტიც, საკმაოდ დიდია აქციზის გადასახადი, რაც რეალურად ხელს უშლის სიდრის ქართული ინდუსტრიის შექმნას და განვითარებას.

2. ბაზარზე წვდომა

როგორც აქამდე აღვნიშნეთ, ადგილობრივ ბაზარზე, სიდრზე მოთხოვნა, ბოლო ორი წლის განმავლობაში, საგრძნობლად გაიზარდა. ამ ყველაფერს ამყარებს ის ფაქტი, რომ ჩვენს არსებულ სოციალურ გვერდზე (Georgian Cider / ქართული სიდრი), არაერთი ბარისგან შემოდის მოთხოვნა, როგორც თბილისიდან, ასევე ქუთაისიდან და ბათუმიდან.

რაც შეეხება საერთაშორისო ბაზარს, ისინი ელოდებიან სიდრის ახალი ბრენდების და განსაკუთრებით განსხვავებული ტექნოლოგიით თუ ჯიშებით დამზადებულ სასმელს.

ამ ყველაფერს კი კიდევ უფრო გაამძაფრებს, ადგილობრივი მწარმოებლების ერთიანი გააქტიურება, არასამთავრობო და სამთავრობო სექტორის ჩართულობა.

3. ვაშლის ხელმისაწვდომობა

სტატისტიკური მონაცემებით, საქართველოში, წარმოებული ხილის 50% ვაშლია, სადაც 100-მდე სხვადასხვა სახეობაა, როგორც ადგილობრივი ასევე იმპორტირებული ჯიშები.

გარდა ამისა, მსოფლიოში არსებობს, სიდრისთვის უკვე კარგად გამოცდილი ვაშლის ჯიშები, შესაბამისად ჩვენი ამოცანა უნდა იყოს ყველა ამ ჯიშის შესწავლა, ექსპერიმენტების ჩატარება და ამ ყველაფრის გაზიარება “ქართული სიდრის” ასოციაციის წევრებისთვის.

ასევე უნდა მოხდეს „უვარგისი ვაშლის“ მენეჯმენტი, მაღაზიისთვის “ულამაზო” ვაშლები უნდა განაწილდეს საწარმოებში, სადაც ის გადამუშავდება, როგორც წვენად ასევე კონცენტრატად, რომელსაც სიდრის ან წვენის დასამზადებლად გამოვიყენებთ.

4. განათლება

საქართველოში,სიდრის შესახებ ცოდნა ფაქტიურად არ არსებობს, რაც აუცილებელია, მწარმოებლებისთვის, მომხმარებლებისთვის და დაკავშირებული სფეროს წარმომადგელებისთვის, როგორიც არის, მაგალითად რესტორნები, ბარები და ზოგადად კულინარიული სფერო, სადაც უკვე არაერთი შეფ მზარეულისგან მოგვისმენია ინტერესი, მათ სურთ სიდრის გამოყენება კერძებში და ასევე სიდრთან შესაფერისი მენიუების შექმნა.

სწორედ ამ ყველაფრისთვის, გვინდა ვითანამშრომლოთ ადგილობრივ მედია საშუალებებთან და დავნერგოთ სიდრის სერტიფიცირების პროგრამა, რომელსაც ვქმნით საერთაშორისო პრაქტიკაზე დაყრდნობით და აღნიშნული პროგრამა განკუთვნილია მწარმოებლებისთვის, ენთუზიასტებისთვის, დისტრიბუტორებისთვის, შეფ–მზარეულებისთვის, მიმტანებისთვის და მათთვის, ვისაც სურს გახდეს ნამდვილი სიდრის სპეციალისტი.

5. სახელმწიფო ხელშეწყობა

შეიძლება თამამად ითქვას, რომ სახემლწიფო მხარდაჭერა გადამწყვეტ როლს ასრულებს ინდუსტრიის განვითარებაში. ამის კარგი მაგალითები არსებობს როგორც ადგილობრივ, ასევე უცხოურ ბაზრებზე. მაგალითად, საქართველოში, ბოლო რამოდენიმე წელია, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, აქტიურად უჭერს მხარს ვაშლის თანამედროვე ბაღების გაშენებას, სადაც არაერთი ძალიან კარგი თანამედროვე ბაღი გაშენდა. ამას უკვე დაემატა შემნახველი მაცივრების ძალიან კარგი თანადაფინანსების პროგრამა. მოკლედ რომ შევაჯამოთ, სახელმწიფო მხარდაჭერა რაღაც სფეროებში, საკმაოდ ძლიერია და იგივე მუხტი არის საჭირო სიდრის ინდუსტრიის განვითარებისთვისაც.

რაც შეეხება უცხოურ ბაზარს, შეგვიძლია ავიღოთ იორკშირი, ინგლისის ერთერთი საგრაფო, რომელიც ცნობილია თავისი ვაშლის ბაღებითა და სიდრის მრავალი საწარმოთი. იორკშირში არსებობს ესეთი სახელმწიფო პროგრამა, „მობილური წვენსაწური ქარხანა“, რომელიც მთლიანად დამონტაჟებულია ავტომობილზე, ბაღის მეპატრონეს შეუძლია შეუკვეთოს და ის პირდაპირ ბაღში დაუწურავს ვაშლის წვენს, რომელიც შემდგომ შეუძლია გაყიდოს როგორც ვაშლის წვენი ან დაამზადოს სიდრი.

მაგრამ რაც ყველაზე მთავარია, აუცილებლად უნდა გადაიხედოს აქციზის გადასახადი, რომელიც როგორც მანამდე ვახსენეთ საკმაოდ დიდ ბარიერს წარმოადგენს (იხილეთ: მესამე პუნქტი).

6. საერთაშორისო მხარდაჭერა

საერთაშორისო ორგანიზაციების ჩართულობა არის ხერხემალი ყველა განვითარებადი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდისთვის. უკვე წლებია ძალიან აქტიურად არიან ჩართულები ეს ორგანიზაციები საქართველოში, როგორც სახელმწიფო ასევე კერძო სექტორში. მათი დამსახურებით არაერთი კარგი სტარტაპი თუ ბიზნესი შექმნილა და ამ კომპანიებს არაერთხელ წარუდგენიათ თავიანთი პროდუქტი/სერვისი საერთაშორისო ბაზარზე. სწორეს ეს ყველა მეთოდოლოგია თუ გამოცდილება იქნება მოსარგები სიდრის ინდუსტრიაზე, რათა ქართულმა სიდრმა, ფესვები გაიდგას როგორც ადგილობრივ, ასევე გლობალურ ბაზრებზე.

7. კვლევა და ინოვაცია

კვლევა, მითუმეტეს ახალ ბაზარზე, ამარტივებს და უფრო მკაფიოს ხდის მოთხოვნას, ამიტომ აუციელებლია მომხარებელთა ხშირი კვლევები, სადაც გამოაშკარავდება თუ როგორი სიდრი, რომელი შეფუთვით და რა ფასი არის მათთვის მისაღები.

ამისთვის აუცილებელია:

ხეხილის მართვა და მისი კონტროლი:

• ვაშლის ჯიშების შესწავლაც, სადაც უნდა დადგინდეს თუ რა ჯიშები არსებობს ბაზარზე, რომლები უნდა მოვაშენოთ.
• ჯანსაღი ხეებისთვის მავნებლების მართვის ინტეგრირებული სტრატეგიების შემუშავება.
• მოსავლის აღების გაუმჯობესება და თანამედროვე ახალი მეთოდების შემუშავება.
• მოსავლის ოპტიმალური მოსავლიანობისა და წარმოების ხარისხის პარამეტრების განსაზღვრა: მაგ. მოსავლის ჩატვირთვა / დაკეპვა; ნაყოფის ზომა; წვენის ხარისხის კონტროლი და სხვა.

წარმოების შესწავლა და გამჭვირვალობა:

• Სიდრის წვენის შემადგენლობის (მაგ. შაქარი, ტანინები, პექტინები) ურთიერთკავშირის გაგება სიდრის გემოების და ხარისხზე.
• სიდრი კონსისტენციის გაზრდა წვენის შემადგენლობის/შერევის კონტროლით.
• სიდრის სპეციფიკური საფუარის შტამების და გამრავლების მეთოდების იდენტიფიცირება.
• ალტერნატიული კონსერვაციის მეთოდების შემუშავება.
• სიდრის წარმოების პროცესში ეფექტურობისა და ხარჯების დაზოგვის შემუშავება.

შენახვა და ლოჯისტიკა

სტრატეგიების შემუშავება სიდრის მთელი წლის წარმოების გასააქტიურებლად.

საქართველოს ვაშლის ამჟამინდელი შენახვის შესაძლებლობებისა და სამომავლო საჭიროებების განსაზღვრა.

მოსავლის აღების შემდგომ ვაშლის შენახვის პროტოკოლებისა და ტექნოლოგიების განსაზღვრა სიდრის ხარისხის შესანარჩუნებლად.

წვენის შენახვის პროტოკოლებისა და ტექნოლოგიების განსაზღვრა სიდრის შესანარჩუნებლად.

Რომ შევაჯამოთ, სიდრის ინდუსტრია საქართველოში შედარებით ახალია, თუმცა მზარდია და განვითარების დიდი პოტენციალი აქვს. მიუხედავად იმისა რომ ამჟამინდელი სააქციზო პოლიტიკა წარმოადგენს გამოწვევას, სწორი კვლევის, განათლებისა და მხარდაჭერის პროგრამებით, ინდუსტრია შეიძლება დაჩქარდეს. „ქართული სიდრი“-ს ასოციაციის შექმნა არის პოზიტიური ნაბიჯი და სწორი მიმართულება დარგის ერთიანი ხედვისა და სტრატეგიის შემუშავებისთვის. როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო დონეზე სიდრზე მზარდი მოთხოვნის გამო, მნიშვნელოვანია, რომ გაჩნდეს მეტი ადგილობრივი სიდრი და არსებულმა მწარმოებლებმა გაზარდონ წარმოება ბაზრის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. საერთო ჯამში, საქართველოში სიდრის წარმოებას ბევრი შესაძლებლობა აქვს, გაიზარდოს და ხელი შეუწყოს ქვეყნის ეკონომიკას.

სიდრი ერთერთი უძველესი მსუბუქი ალკოჰოლური სასმელია, რომელიც ხილის, ძირითადად ვაშლის წვენის დადუღების საშუალებით მზადდება. სხვაგვარად მას ვაშლის ღვინოსაც უწოდებენ. სასმელის დასაყენებლად იმ ჯიშის ვაშლის წვენიც გამოყენება, რომელიც საკვებად უვარგისია. ხშირ შემთხვევაში დუღილის მეორე ეტაპზე ალკოჰოლის პროცენტულობის დასარეგულირებლად მას შაქარს ან რაიმე სხვა ხილის წვენს უმატებენ. თუმცა ექსპერტთა აზრით ნამდვილი სიდრის შემადგენლობის მინიმუმ 90 % ვაშლი უნდა წარმოადგენდეს. ბრიტანული რეგულაცია ამ მოსაზრებას ნაწილობრივ ითვლისწინებს და მწარმოებლებს ავალდებულებს  სასმელის დამზადებისას ვაშლის წილი მინიმუმ 35 % შეადგენდეს.

სიდრის ალკოჰოლის შემცველობა ლუდის მსგავსია, თუმცა არომატების სიმრავლით უფრო ღვინოს მოგაგონებთ.

ევროპის მაღაზია, სადაც სიდრი და ლუდი ერთად არის დალაგებული

სიდრის სომელიეს დენ პუჩის თქმით ის სრულყოფილი სასმელია; მკაფიო მჟავიანობითა და დაბალია ალკოჰოლის შემცვლელობით.

დენ პუჩი – სიდრის სომელიე
ამ უნიკალური საგემოვნო თვისების წყალობით ის მთელს მსოფლიოში უფრო და უფრო პოპულარული ხდება.

ამ ეტაპზე სიდრს ყველაზე დიდი რაოდენობით ევროპაში, განსაკუთრებით კი დიდ ბრიტანეთში მოიხმარენ, თუმცა ნელ-ნელა ვაშლის ღვინო ქვეყნის ნომერ პირველი სასმელის სტატუს ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც იბრუნებს. სადაც უკვე დაიწყეს მშრალი კანონის დროს გაჩეხილი ვაშლის ბაღების აღდგენა.

ერთერთი ინგლისური სიდრის მარანი (ამზადებენ მუხის კასრებში)
რაბობანკის მონაცემებით შედეგად სიდრის წარმოება ყოველწლიურად 5%-ით გაიზრდება და 2020 წლისთვის 3 მილიარდ ლიტრს მიაღწევს.

ევროპულ ქვეყნებში ვაშლის ღვინოს ძირითადად ლუდის სექციაში წააწყდებით. ის ალუმინის ქილაში ან შუშის ბოთლშია ჩამოსხმული. იგივე ფორმით იყიდება კლუბებში, ლუდის ან სპეციალურ ბარებში, არსებობს ისეთი სივრცეებიც სადაც კრაფტ სიდრის შეძენასაც შეძლებთ.

რეგიონში სასმელს თურქეთი, ბელარუსია, უკრაინა, რუსეთი და აზერბაიჯანი აწარმოებენ.

საქართველოში ყოველწლიურად მოსული ხილის 50 პროცენტს ვაშლი შეადგენს და მისი საშუალო წონა 200 000 ტონას უტოლდება. ის ექსპორტის პოტენციალის მქონე, 21 პრიორიტეტულ პროდუქტის სიაში ხვდება. თუმცა, რეალურად ფერმერები პროდუქტის გადატანას მხოლოდ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ახერხებენ. შიდა ბაზარზე კი ერთი კილო ვაშლის ფასი დაახლოებით 8 თეთრს უტოლდება.

იმის გათვალისწინებით, რომ გვაქვს მაღალი ხარისხის წყალი, მრავალფეროვანი ვაშლის ჯიშები, რომელთა ხარისხის გაუმჯობესებაზე სოფლის მეურნეობის სამინისტრო უკვე მრავალი წელია მუშაობს, ღვინის კეთების უძველესი კულტურა, და უნიკალური, ქვევრის ტექნოლოგია საქართველო იდეალური ქვეყანაა სიდრის საწარმოებლად. ახლა ადგილობრივი 100 ჯიშიდან სამრეწველოდ მხოლოდ 20 გამოიყენება. სიდრის დასამზადებლად კი ყველა მათგანი გამოდგება. სიდრის მწარმოებლებისთვის უმნიშვნელოა ხილის ზომაცა და ფერიც, რაც გლეხებსა და ფერმერების ფაქტობრივად მოსავლის 100 %-ის გასაღების საშუალებას მისცემს.

თუმცა, პროცესის დაწყებას ხელს შევარდნაძის ხელისუფლების პერიოდში მიღებული კანონი უშლის,  რომლის მიხედვითაც სიდრის თითოეული ლიტრი (5% ან მეტი ალკოჰოლის შემთხვევაში) 5 ლარით იბეგრება. მაშინ ამ კანონის საჭიროება, ღვინის ფალსიფიკაციის საფრთხიდან გამომდინარეობდა, ახლა კი როცა მსგავსი საშიშროება აღარ არსებობს, დროა პარლამენტმა კანონის შეცვლაზე დაიწყოს მუშაობა. შედარებისთვის 2017 წლის მონაცემებით ლუდის აქციზი 12 თეთრი ღირს, ღვინის კი საერთოდ უფასოა. შესაბამისად ლოგიკურად, სიდრი არ უნდა დაიბეგროს, რადგან ის ვაშლის ღვინოა, ან დაიბეგროს, როგორც ლუდი, რადგან ალკოჰოლის შემცველობა და მოხმარება იდენტურია. იმის გათვალისწინებით, რომ პარლამენტისთვის ეს მეორეხარისხოვანი კანონია, მისი შეცვლა არც თუ ისე რთული იქნება.

როგორც რაბობანკის სასმელების კატეგორიის ანალიტიკოსი, მარკ სოციო ამბობს: „სიდრი,  მოიხმარება როგორც ლუდი, მაგრამ მომზადების პროცესი ღვინის მსგავსია, ამიტომ ღვინის მწარმოებლები უნდა მიხვდნენ, რომ სიდრი მათთვის საფრთხე კი არა, ახალი შესაძლებლობაა“

მართლაც, ღვინისა და სიდრის დაყენების პროცესი იდენტურია, შესაბამისად ქართველ მეწარმეებს ტრადიციული ტექნოლოგიის გამოყენება საუკეთესო ხარისხის სიდრის მისაღებად შეუძლიათ. მით უმეტეს, რომ ვაშლის ღვინის დამზადება შესაძლებელია წელიწადის ნაკლებად დაკავებულ პერიოდში, მაგალითად რთველის შემდეგ, რაც ყურძნის ღვინის წარმოების შეუფერხებლად მნიშვნელოვნად გაზრდის ქარხნის რესურსს.

აშშ-ში ქვევრის ტექნოლოგიით დამზადებული სიდრი
შედეგად, მეღვინეებს შეეძლებათ სეზონური ხილით წელიწადში მინიმუმ ორჯერ დააყენონ სიდრი და ამგვარად გაზარდონ წარმოება. გაჩნდება სამუშაო ადგილები, გლეხებსა და ფერმერებს კი ვაშლის ნედლეულის გასაღების პრობლემა სრულიად მოეხსნებათ.

სიდრი სხვადასხვა არომატებით
სამაგიეროდ მივიღებთ ჯანსაღ, ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო ნატურალურ პროდუქტს, რომელიც გაიყიდება, როგორც ადგილობრივ, ან პოსტსაბჭოთა ბაზარზე, ასევე მთელს მსოფლიოში.

გარდა ფერმენტაციისა (ლუდთან შედარებით), ყველაფერი განსხვავებულია. თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ მზა პროდუქტი ლუდის მსგავსია ალკოჰოლის შემცველობით (5% -დან 8% -მდე) ან/და იმითომ რომ ხშირად ლუდივით გაზიანია. ყველა სხვა კრიტერიუმით ის არის ღვინო: “იღებ ხილს, შემდეგ ფერმენტაცია და აცლი ხილს რომ გამოხატოს თავისი თავი”. ლუდისგან განსხვავებით, რომელიც უფრო მზარეულობას და რეცეპტის განვითარებას გულისხმობს, სიდრი უფრო დამოკიდებულია დუღილის პროცესსა და ხილის თავისებურების გამოხატვაზე.

კრაფტ სიდრის მომზადების პროცესი იგივეა რაც ღვინის მომზადების დროს. იგი იწყება ხილის დამწიფების შემდეგ დაკრეფვით. შემდეგ ვაშლი ირეცხება, იჭრება, რის შემდეგაც იწურება. დუღილი ხდება ფოლადის ავზში ან მუხის კასრებში. დუღილი ნელი და ცივია, როგორც თეთრი ღვინის დროს, რათა შეინარჩუნოს გემოები და არომატები.

მაგრამ:

კომერციული სიდრი პირველად 1980 წელს გამოჩნდა, როგორც ლუდის ოდნავ უფრო გაზიანი და ტკბილი ალტერნატივა, და დღესდღეობით ბაზარზე პოზიციონირებს და იყიდება ლუდის მსგავსად. კომპანიებმა, როგორიცაა Anheuser-Busch, MillerCoors და Michelob შეძლეს (აშშ-ს თითქმის $ 400 მილიონი დოლარიან ინდუსტრიაში) გაყიდვების ზრდა 4.5 მილიონიდან (2010 წლის მონაცემები) 23.2 მილიონამდე (2014 წლის მონაცემები).

სიდრის ეს სახეობები ძირითადად შეიცავს 7%-ზე ნაკლებალკოჰოლს, და შეიძლება შეიცავდეს ვაშლის კონცენტრატს და დანამატებს, რაც იძლევა საშუალებას რომ აწარმოონ სულ და თან დაბალ ფასში.

კრაფტ სიდრი, კი უფრო წააგავს ღვინოს. ფაქტობრივად, თუ სიდრი შეიცავს 7% -ზე მეტ ალკოჰოლს ამერიკაში ის ითვლება ღვინოდ და ღვინის მსგავსად მათ უნდა ჰქონდეთ TTB- ს (აშშ-ს ალკოჰოლისა და თამბაქოს საგადასახადო და სავაჭრო ბიურო) მიერ დამტკიცებული ეტიკეტები, მაგრამ არ არის სავალდებულო ინგრედიენტების ჩამონათვლის გაკეთება. მნიშვნელოვანია, ის რომ ისასმელი უნდა შედგებოდეს მთლიანად ვაშლიდან. თუმცა, სიდრის მწარმოებლებს არ აქვთ უფლება რომ გამოიყენონ თავისი სახელი და გამოშვების წელი ეტიკეტებზე.

კრაფტ სიდრი გამოირჩევა მრავალფეროვანი სტილით, დაწყებული ლუდის მსგავსი ვერსიებით, გაგრძელებული ღვინის მსგავსი ვერსიებით, თუ ცქრიალად (ზოგიერთი მზადდება ტრადიციული შამპანურის მეთოდით) ან კიდევ, როგორც ერთ-ვაშლის ჯიშით ფერმენტირებული მშრალი, დამზადებულ ძველ მუხის კასრებში.

ტრადიციული სიდრი – 100% ფერმენტირებული ვაშლის წვენი, როგორიც მას ევროპაში ათასობით წლის განმავლობაში იცნობდნენ – ამერიკის ნომერ პირველი ალკოჰოლური სასმელი იყო და მე -19 საუკუნეში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ სასმელად ითვლებოდა. ალკოჰოლის აკრძალვის კანონის შემოღებამდე ის ითვლებოდა ლუდის “მსუბუქ” ალტერნატივად.

სიდრი კვლავაც იკავებდა ქვეყნის ყველაზე პოპულარული ალკოჰოლური სასმლის ადგილს მე -19 საუკუნეში, სანამ მე -20 საუკუნის დასაწყისში ლუდის წარმოებამ არ გადაასწრო. ალკოჰოლის აკრძალვის შემოღების შემდეგ ბევრი ბაღი მიატოვეს ან/და გაიჩეხა.

უილიამ ჰენრი ჰარისონის კამპანია (აშშ-ს IX პრეზიდენტი)

როდესაც 1840 წელს ჰარისონმა საპრეზიდენტო არჩევნებზე წარადგინდა თავისი კანდიდატურა, სიდრის მიმართ იმდენად კარგი განწყობა იყო ხალხში, რომ ის მისი სარეკლამო კამპანიის ნაწილი გახადა. აქციების დროს ის ხალხში არიგებდა სიდრს, რის შემდეგაც მხარდამჭერები ომახიანად ასრულებდნენ “Yankee Doodle Dandy” სიმღერას სადაც სიდრსაც ახსენებდნენ:

With Harrison our country’s won
No treachery can divide her
Thy will be done with Harrison
Log Cabin and Hard Cider!

მან გაიმარჯვა.

საბედნიეროდ, ამერიკის შეერთებული შტატები სიდრის რენენსანსის შუაგულშია და სწრაფი ტემპებით გაიზარდა სიდრის ქარხნების მშენებლობა.

წყარო: https://food52.com/blog/9609-the-history-of-cider-in-the-united-states?fbclid=IwAR2fSlE_RLIzhzUpU4ZOrglYo9S0KvgTsmLjMrCnTuaignF_ZPPaasZ6JVY

სიდრი წარმოება ევროპაში პოპულარული ტრადიციაა.

საფრანგეთში სიდრი ან “cidre” დიდწილად დაბალი ალკოჰოლური სასმელია, რომელიც უფრო რბილი არომატით გამოირჩევა, ხოლო მაგალითად ესპანური “cidra” უფრო მძაფრი მრავალფეროვან ციტრუსოვანი არომატით გამოირჩევა.

ბრიტანეთის ბარებში უფრო მისაღებია შვედური სტილის სიდრი. ძირითადი შემადგენლობა ვაშლია, მაგრამ ის გამოირჩევა მრავაფეროავნი არომატებით როგორიცაა შავი მოცხარი, ლიმონი, ცაცხვი, შერეული კენკროვანი. ყველა ეს სიდრი უფრო ტკბილია ვიდრე სხვა ქვეყნების მიერ წარმოებული.

მსხალი ასევე პოპულარული არომატია სიდრისთვის, მაგრამ არ უნდა აგვერიოს მსხლის სიდრში, იგივე პერიში, რადგან მსხლის არომატიან სიდრში ვაშლის წვენი ჭარბობს, ხოლო პერიში კი მსხლის წვენი ჭარბობს.

სიდრი ძალიან პოპულარულია ამერიკისა და აზიის ქვეყნებში (სინგაპურში სიდრი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სასმელია).

სიდრი ასევე მზადდება რუსეთში, სადაც ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მოთამაშეა “St. Anton” (http://yablochny-spas.ru/produktsiya/)

კრაფტ სიდრის წარმოება იზრდება უკრაინაშიც, რომელიც 2016 წელს დაიწყო.

თქვენ შეგიძლიათ იპოვოთ ახლად გაჩენილი ადგილობრივი სიდრის ბარები, როგორიცაა:

• Tolsty Lev: https://www.likealocalguide.com/kyiv/tolstyi-liev-tolsty-lev
• Trolleybus pub: https://www.likealocalguide.com/kyiv/pab-tralliebustrolleybus-pub
• Cooper pub: https://www.likealocalguide.com/kyiv/cooper-pub
• და სხვა.

ქართული “ქვევრის” ტექნოლოგია შეიძლება გამოყენებულ იქნას მაღალი ხარისხის სიდრის დასამზადებლად!

მაგალითად:

ვირჯინიის შტატში არსწბული ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღვინის მწარმოებელი კომპანია, “Castle Hill”, აწარმოებს 5 ვარსკვლავიან სიდრს, ქართული ტრადიციული ქვევრის ტექნოლოგიით

წყარო: https://www.amerikiskhma.com/a/american-cider-made-in-georgian-kvevri/4023564.html

ინფორმაცია მომზადებულია დოქტორ მურლი დურამდიკარის მიერ (აიოვას სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ყურძნისა და ღვინის ინდუსტრიის ინსტიტუტის დირექტორი)

„ღვინის მწარმოებლებს შეუძლიათ დაიწყონ არამარტო ყურძნის, არამედ ხილის ღვინის (სიდრის) დამზადებაც, რადგან“:

• ბაზარზე იხსნება ახალი ნიშა;
• დამზადებას ჭირდება ნაკლები დრო (ყურძნის ღვინოსთან შედარებით);
• ლიკვიდურობა მიიღწევა მოკლე დროში;
• სიდრი შესაძლებელია გაკეთდეს წელიწადის ნაკლებად დაკავებულ პერიოდში (რთველის შემდეგ), რაც განაპირობებს საწარმოს და მუშახელის ეფექტურ გამოყენებას;
• ზოგჯერ, სიდრის დამზადების გადაწყვეტილება, მიიღება ხილის ხელმისაწვდომობის და მიმზიდველი ფასის მიხედვით;
• დაბალი შრომისა და ნედლეულის ხარჯები (საჭიროა მხოლოდ წყალი, ხილი და დუღილი);

რომელი ხილი?

სიდრის დასამზადებლად, გამოდგება ბევრი სახეობის ხილი.

• ძირითადი ხილია: ვაშლი, მსხალი, ატამი, ქლიავი, ბალი, მარწყვი, მაყვალი, ჟოლო და მოცვი.
• ხილის არჩევანი დამოკიდებულია რამდენიმე ფაქტორზე: ბაზრის მოთხოვნა, ნედლეულის ხელმისაწვდომობა და ეკონომიკური ფაქტორები;
• ნედლელული ადგილობრივად მოყვანილი ხილია, რომელიც მისი დამწიფების პერიოდში იშოვება დიდი რაოდენობით და დაბალ ფასად;
• ხილი შეიძლება იყოს, როგორც დაიზანებული, ასევე კარგად დამწიფებული;
• სიდრის დამზადება შეიძლება ვაშლის ბევრი ჯიშის გამოყენებით;

სიდრის დამზადება შესაძლებელია ხილის კონცენტრატებითაც (ადვილია შესანახად, სჭირდება ნაკლები სივრცე და დრო).

წყარო: https://www.extension.iastate.edu/wine/apple-wine